De Europese markt voor architectuuraanbestedingen in 2026: waar het werk is

TenderDesk · 12 okt 2026 · 20 min leestijd

markttrends europees aanbesteden drempelwaarden ontwerpwedstrijden duurzaamheid

Publiek ontwerpwerk in Europa verschuift naar renovatie, scholen en woningbouw, ingekocht via raamovereenkomsten. Cijfers per land, de drempels voor 2026 en de regelwijzigingen die tellen.

In 2026 verschuift het publieke architectuurwerk in Europa van losse prijsvragen en herstelfondsprojecten naar renovatie, scholen, universiteiten en betaalbare woningen. Dat werk wordt steeds vaker via grote raamovereenkomsten ingekocht en uit nationale begrotingen betaald. Duitsland is nog steeds de grootste markt, maar kromp in 2025. De Italiaanse hausse dankzij het herstelplan heeft haar piek bereikt, en Frankrijk en Duitsland hebben de regels voor kleine opdrachten versoepeld. In september 2026 is één Europese aanbestedingsverordening voorgesteld, maar inschrijvingen in 2026–2027 vallen nog onder de richtlijnen van 2014 en de drempelwaarden die sinds 1 januari 2026 gelden.

Belangrijkste punten

De EU-drempelwaarden voor 2026–2027 zijn vanaf 1 januari 2026 € 140.000 (diensten, centrale overheid), € 216.000 (diensten, andere aanbestedende diensten) en € 5.404.000 (werken), exclusief btw. De meeste architectenhonoraria boven € 216.000 moeten Europees worden aanbesteed.
De Duitse ontwerpmarkt kromp in 2025. Er waren ongeveer 18.100 publieke aanbestedingen voor planningsdiensten, zo'n 5% minder dan in 2024, en slechts 232 ontwerpwedstrijden (competitionline, maart 2026).
De Italiaanse hausse dankzij het herstelplan heeft haar piek bereikt. Aanbestedingen voor ingenieurs- en architectendiensten bereikten in 2025 ongeveer € 2,8 miljard (+47,1%), met een recorddecember doordat opdrachtgevers hun pijplijn leegmaakten (OICE/Informatel, januari 2026).
De staart van NextGenerationEU eindigt in 2026. Mijlpalen moesten uiterlijk 31 augustus 2026 behaald zijn, en de Commissie moet alle betalingen uiterlijk 31 december 2026 doen. Nationale fondsen nemen het over, met voorop het Duitse infrastructuurfonds van € 500 miljard.
Ontwerpwedstrijden worden zeldzamer voor kleine projecten. Sinds 22 februari 2026 mogen Franse lokale overheden de ontwerpwedstrijd overslaan voor ontwerpopdrachten onder € 300.000 exclusief btw.
Op 9 september 2026 is één Europese aanbestedingsverordening voorgesteld (COM(2026) 590). Die zou de beste prijs-kwaliteitverhouding tot algemene regel maken en omzeteisen beperken. Het is alleen een voorstel, en het zou pas twee jaar na vaststelling gelden.
Klimaatregels zijn nu ontwerpregels. Onder de herziene richtlijn energieprestatie van gebouwen moeten nieuwe gebouwen van overheidsinstanties vanaf 2028 emissievrij zijn, en moet de levenscycluskoolstof van nieuwe gebouwen boven 1.000 m² vanaf 2028 openbaar worden gemaakt.

Waar het werk is: volume per land

Er bestaat geen officiële tabel met "architectuuraanbestedingen per land". TED, het Europese aanbestedingsblad, publiceert alle aankondigingen boven de drempelwaarden in eForms. De eigen statistiekpagina biedt jaarlijkse downloads, geen kant-en-klare telling van ontwerpaankondigingen. De beste cijfers komen van nationale observatoria en beroepsorganisaties. Die meten verschillende dingen, dus vergelijk trends, geen absolute totalen.

Duitsland: de grootste markt, en krimpend

De jaarlijkse monitor van competitionline, gepubliceerd in maart 2026, telde bijna 18.100 publieke aanbestedingen voor planningsdiensten in 2025. Dat is ongeveer 5% minder dan in 2024 en volgens de monitor de eerste daling over een volledig jaar in minstens 14 jaar. De details zijn belangrijker dan het totaal:

Architectuur verliest aandeel aan engineering. Aanbestedingen die relevant zijn voor architecten zakten voor het eerst onder een derde van het totaal. Verkeer en vervoer was het grootste gebouwtype, met bijna 4.200 aanbestedingen.
Scholen hielden stand. Schoolbouw bleef de op één na grootste categorie, met slechts een lichte daling.
Hoger onderwijs en onderzoek groeiden met ongeveer 120 aanbestedingen (zo'n 12%) en passeerden voor het eerst de 1.000. Het was het enige van de vijftien grootste gebouwtypes dat groeide.
Kinderopvang, overheidsgebouwen en stedenbouw daalden sterk: −361 voor kinderdagverblijven en kleuterscholen, −248 voor overheidsgebouwen, −410 voor stedenbouw.
Regio's: Noordrijn-Westfalen stond bovenaan en groeide licht. Beieren werd tweede met ongeveer 2.600 aanbestedingen, bijna 14% minder.

Op het moment van schrijven toont de TenderDesk-feed ongeveer 1.300 lopende aankondigingen voor architecten- en ingenieursdiensten in tien landen, waarvan zo'n 90 ontwerpwedstrijden. Duitsland en Frankrijk zijn de grootste bronnen. Daarmee is Duitsland de diepste afzonderlijke markt voor een bureau dat in het Duits kan werken. Zie de aanbestedingspagina Duitsland voor de actuele lijst.

Italië: na de piek

Het observatorium van OICE/Informatel (januari 2026) kwam voor Italiaanse aanbestedingen voor ingenieurs- en architectendiensten uit op ongeveer € 2,8 miljard in 2025, 47,1% meer dan in 2024. December 2025 alleen was goed voor € 721,7 miljoen, de hoogste maand sinds 2018, doordat opdrachtgevers hun pijplijn leegmaakten. Twee punten vallen op:

Aanbestedingen voor alleen ontwerp: 1.073 aankondigingen ter waarde van € 889,9 miljoen, met een waardestijging van 83,2%.
Raamovereenkomsten: 412 aanbestedingen vertegenwoordigden € 1,58 miljard, ofwel 59,6% van de waarde van dat jaar. Een paar grote raamovereenkomsten bevatten nu het grootste deel van het geld.

OICE koppelde een deel van de vraag in 2025 aan de operationele staart van het herstelplan. Die pijplijn sluit in 2026 (zie het deel over financiering hieronder). Reken op minder, grotere en vaker op raamovereenkomsten gebaseerde aankondigingen in Italië.

Frankrijk: meer werk onder de radar

Frankrijk publiceert nog steeds veel aankondigingen voor maîtrise d'œuvre op BOAMP en op kopersprofielen. Twee decreten veranderden wat u te zien krijgt:

Décret 2025-1386 verhoogde de drempel waaronder diensten zonder bekendmaking of mededinging mogen worden gegund van € 40.000 naar € 60.000 exclusief btw vanaf 1 april 2026. De drempel van € 100.000 voor werken werd permanent. Kleine haalbaarheidsstudies en kleine opdrachten zullen vaker onderhands worden gegund. Die wint u via relaties, niet via portalen.
Décret 2026-117 (20 februari 2026) laat lokale overheden vanaf 22 februari 2026 de ontwerpwedstrijd overslaan voor ontwerpopdrachten onder € 300.000 exclusief btw. De Staat en nationale overheidsinstellingen vallen er niet onder.

Meer over Frankrijk.

Portugal: veel kleine procedures, lage honoraria

Het tweede rapport van de Ordem dos Arquitectos over honoraria in de publieke sector (januari 2026) analyseerde 2.272 procedures tussen juli 2023 en juni 2025. Het ging om 932 openbare aanbestedingen en 1.340 voorafgaande raadplegingen (consultas prévias). Slechts 44 waren ontwerpwedstrijden. Het aantal openbare aanbestedingen was stabiel, met 469 en 463 in de twee jaren.

De honorariumcijfers zijn ontnuchterend. Bij openbare aanbestedingen bedroeg de basisprijs gemiddeld 3,45% van de bouwkosten. Contracten werden getekend tegen 2,23%, ongeveer 65% van de basisprijs. Zo'n 30% van de contracten werd gegund onder de helft van de basisprijs. Portugal heeft volume, maar de prijs wint te vaak. Stem uw prijs daarop af (Portugal).

België (Vlaanderen): de graadmeter voor concurrentie

De Open Oproep van de Vlaams Bouwmeester is een goede maatstaf voor hoe zwaar kwaliteitsgerichte selectie is. Voor Open Oproep 51 (resultaten 30 april 2026) kwamen 259 kandidaturen binnen voor zes projecten: 137 teams en 122 individuele bureaus, samen 284 bureaus. 89 daarvan kwamen uit het buitenland: 26 uit Nederland, 17 uit het Verenigd Koninkrijk en 13 uit Frankrijk. Per project worden vier teams geselecteerd. Dat is ongeveer 11 kandidaturen per plek op de shortlist. Zie België.

De rest in één oogopslag

Land	Hoofdportaal	Signaal 2025–2026	Wat het voor u betekent
Spanje	PLACSP + regionale platforms	Staatswoningplan 2026–2030 goedgekeurd op 21 april 2026: € 7 miljard, minstens 40% voor het bouwen of aankopen van woningen, 30% voor renovatie	Publieke woningbouwopdrachten van regio's en gemeenten tot en met 2030
Nederland	TenderNed	Selectiecriteria horen de Gids Proportionaliteit te volgen	Lijken referentie- of omzeteisen buitensporig, stel daar dan vragen over in de nota van inlichtingen
Zwitserland	simap.ch	Eigen drempelwaarden in CHF, apart voor federale en kantonale opdrachtgevers; wedstrijden volgens de SIA 142-regels	Wedstrijden blijven een echte ingang voor kleinere bureaus
Verenigd Koninkrijk	Find a Tender + Contracts Finder	Procurement Act 2023 van kracht sinds 24 februari 2025; eigen drempelwaarden in ponden, inclusief btw	Nieuwe soorten aankondigingen en procedures; lees Britse aankondigingen niet met EU-gewoonten
Luxemburg	Portail des marchés publics	Kleine markt op het kruispunt van Belgische, Franse en Duitse praktijk	Vaak inschrijven met een lokale partner

Landenpagina's: Spanje, Nederland, Zwitserland, Verenigd Koninkrijk, Luxemburg.

Gevraagde gebouwtypes

Renovatie en verduurzaming

Dit is de structurele verschuiving, en die wordt aangedreven door wetgeving. De herziene richtlijn energieprestatie van gebouwen (EU) 2024/1275 verplicht om de slechtst presterende 16% van de niet-residentiële gebouwen uiterlijk in 2030 te renoveren, en 26% uiterlijk in 2033, en om het primaire energieverbruik van woningen tegen 2030 met 16% te laten dalen. Lidstaten moesten de richtlijn uiterlijk 29 mei 2026 omzetten. De richtlijn energie-efficiëntie voegt daar een jaarlijkse renovatieplicht aan toe voor de eigen gebouwen van overheidsinstanties.

Voor u betekent dit veel middelgrote opdrachten: energierenovaties van gemeentehuizen, scholen, sporthallen en kantoren. Ze worden vaak gebundeld in raamovereenkomsten of in percelen voor "design and build". Ingenieurspartners zijn belangrijk, omdat energiemodellering en installatietechniek vaak de score bepalen. Zie hoe u een ingenieurspartner kiest.

Scholen, kinderopvang en universiteiten

Het Duitse infrastructuurfonds van € 500 miljard noemt scholen en kinderopvang als subsidiabele investeringen. Toch daalde het aantal aanbestedingen voor kinderopvang in 2025, omdat het tijd kost voordat geld in aankondigingen terechtkomt. Hoger onderwijs was het groeisegment. In Italië liepen schoolprojecten in 2026 op de deadlines van het herstelplan, dus nieuw ontwerpwerk voor scholen hangt nu af van nationale begrotingen.

Betaalbare woningen

Wonen is de beleidsprioriteit op Europees en nationaal niveau. Het Spaanse Staatswoningplan 2026–2030 van € 7 miljard, goedgekeurd op 21 april 2026, besteedt minstens 40% aan het bouwen of aankopen van woningen en 30% aan renovatie. Woningen die ermee worden gefinancierd, moeten permanent beschermd blijven. Samen met de Portugese woningbouwprogramma's is het de duidelijkste nationale pijplijn. Reken op terugkerende opdrachtgevers, zoals publieke woningcorporaties, regio's en grote gemeenten, die met standaard programma's van eisen en raamovereenkomsten werken.

Zorg en openbare ruimte

Het Italiaanse herstelplan financierde gezondheidscentra en ziekenhuizen die operationeel moesten zijn, niet alleen gebouwd. Zorg is nu selectiever en meer door engineering gedreven. Stedenbouw kende in Duitsland in 2025 de sterkste daling (−410 aanbestedingen). Werk in de openbare ruimte bestaat nog, maar is vaker een perceel binnen een groter infrastructuurcontract.

De regels die veranderd zijn, of veranderen

EU-drempelwaarden 2026–2027

De drempelwaarden zijn bijgewerkt bij Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/2152 van de Commissie. Ze gelden voor procedures die worden gestart van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027. Alle bedragen zijn exclusief btw.

Opdracht	Drempelwaarde
Diensten, centrale overheid	€ 140.000
Diensten, andere aanbestedende diensten (regio's, gemeenten, overheidsinstellingen)	€ 216.000
Werken	€ 5.404.000
Sociale en andere specifieke diensten	€ 750.000
Speciale sectoren: diensten	€ 432.000

Ontwerpwedstrijden volgen de drempelwaarden voor diensten. De geraamde waarde omvat prijzen, vergoedingen aan deelnemers en meestal ook de verwachte vervolgopdracht voor het ontwerp (artikel 78 van Richtlijn 2014/24/EU).

Rekenvoorbeeld (Frankrijk). Een gemeente plant de uitbreiding van een basisschool met € 2,2 miljoen aan bouwkosten. Stel een volledige ontwerpopdracht op 12% van de bouwkosten, dus ongeveer € 264.000 exclusief btw. Dat ligt boven de drempel van € 216.000, dus de opdracht moet via een geformaliseerde Europese procedure lopen en op TED worden gepubliceerd. Maar het ligt onder € 300.000, dus sinds februari 2026 mag de gemeente de ontwerpwedstrijd overslaan en een andere geformaliseerde procedure gebruiken, vaak een met onderhandeling. Vóór het decreet was voor een nieuwbouwopdracht van die omvang een wedstrijd verplicht, behoudens uitzonderingen. Het praktische gevolg: u wordt beoordeeld op referenties, plan van aanpak en honorarium, niet op een ontwerp.

Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk hebben hun eigen drempelwaarden. Zwitserse drempels staan in CHF en verschillen tussen federale en kantonale opdrachtgevers. Britse drempels staan in ponden en zijn inclusief btw. Controleer altijd de landenpagina voordat u aanneemt dat een aankondiging op TED staat.

Het voorstel voor een Europese Public Procurement Act (september 2026)

Op 9 september 2026 stelde de Commissie één verordening voor ter vervanging van de Richtlijnen 2014/23, 2014/24 en 2014/25 (COM(2026) 590). Wat het voorstel inhoudt, volgens de toelichting en de overwegingen:

Minder procedures: een openbare procedure (met optionele selectie en onderhandeling), een "dynamische" procedure op basis van een vooraf gekwalificeerd leveranciersbestand, en een innovatieprocedure.
Kwaliteit voorop: de beste prijs-kwaliteitverhouding wordt de algemene regel. Kwaliteit moet minstens 30% van de weging dragen, en 50% bij arbeidsintensieve opdrachten. Opdrachtgevers kunnen nog afwijken op basis van "pas toe of leg uit".
Toegang voor het mkb: buitensporige omzeteisen worden ingeperkt, en opdrachtgevers moeten actief verdeling in percelen overwegen.
Eenmalige aanlevering: een elektronische geschiktheidsdienst wordt de belangrijkste manier om aan te tonen dat u voldoet aan uitsluitingsgronden en selectiecriteria. Op termijn zou dat het steeds opnieuw insturen van dezelfde verklaringen vervangen.
Europese voorkeur: opdrachtgevers mogen in sommige gevallen deelname beperken of extra punten geven voor EU-herkomst.
Toepassing: twee jaar na vaststelling.

De tekst noemt de bouw goed voor ongeveer 30% van de waarde van overheidsopdrachten. De gepubliceerde toelichting en overwegingen noemen architectuur of ontwerpwedstrijden niet apart.

Het voorstel moet nog door het Europees Parlement en de Raad. Het Parlement legde zijn standpunt vast in een resolutie van 9 september 2025. Daarin staat dat in 2023 20 lidstaten meer dan de helft van hun aanbestedingen alleen op prijs gunden, en 10 lidstaten dat deden voor meer dan 80%. Het Parlement riep op om meer opdrachten, vooral voor intellectuele diensten zoals engineering, te gunnen op de beste prijs-kwaliteitverhouding in plaats van alleen op prijs. Het stelde ook dat het UEA zijn doel om deelname te vereenvoudigen "niet volledig heeft bereikt".

Wat dit in de praktijk betekent: voor inschrijvingen in 2026–2027 verandert er niets. Zelfs als de verordening snel wordt vastgesteld, betekent de termijn van twee jaar dat ze waarschijnlijk niet vóór ongeveer 2029 van toepassing is. Dat is onze schatting, geen officiële datum. Houd uw UEA-proces voorlopig goed op orde; zie de gids over het UEA en het administratieve dossier.

Duitsland: de wet ter versnelling van aanbestedingen (1 juli 2026)

Het Duitse Vergabebeschleunigungsgesetz werd op 18 mei 2026 gepubliceerd en trad op 1 juli 2026 in werking. Voor ontwerpbureaus zijn de belangrijkste wijzigingen:

Onderhandse gunning voor federale leveringen en diensten tot € 50.000 exclusief btw.
Minder papierwerk: eigen verklaringen tellen zwaarder, en opdrachtgevers mogen alleen volledige bewijsstukken vragen van inschrijvers met een reële kans om te winnen.
Percelen: de plicht tot verdeling in percelen blijft. Maar urgente infrastructuurprojecten die uit het speciale fonds worden gefinancierd, mogen vanaf tweemaal de EU-drempel als één opdracht worden gegund. Voor het mkb betekent dat bij die projecten meer onderaanneming voor algemene aannemers.
Minimale klimaateisen: de regering wil uiterlijk 30 juni 2027 minimale klimaatnormen vaststellen, bijvoorbeeld voor emissiearm staal en cement.

Frankrijk: makkelijker instappen, lagere omzeteisen

Décret 2025-1383 verlaagde de maximale omzet die een opdrachtgever mag eisen van tweemaal naar 1,5 keer de geraamde opdrachtwaarde. Dit geldt voor raadplegingen die vanaf 1 januari 2026 zijn gestart. Bij een ontwerpopdracht van € 400.000 mag de opdrachtgever nu niet meer dan € 600.000 jaaromzet vragen, in plaats van € 800.000. Dat opent meer rollen als penvoerder voor bureaus van 10–20 mensen.

eForms: betere data, als u ze gebruikt

Alle aankondigingen op TED gebruiken sinds 25 oktober 2023 eForms. De data zijn nu gestructureerd. CPV-codes, percelen, geraamde waarden, gunningscriteria en aankondigingen van ontwerpwedstrijden staan elk in een eigen veld. Twee praktische gevolgen:

Zoek op soort aankondiging en op CPV. Ontwerpwedstrijden zijn een aparte soort aankondiging. Wie alleen op dienstencodes zoekt, kan wedstrijden en gemengde aankondigingen missen.
Lees de waarden per perceel, niet alleen de totale waarde. Een raamovereenkomst van € 6 miljoen kan zijn opgesplitst in zes regionale percelen die u echt kunt winnen.

Financiering: de staart van NextGenerationEU en wat ervoor in de plaats komt

De Herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF) sluit in 2026. Volgens de afsluitingsrichtsnoeren van de Commissie van 4 mei 2026:

31 augustus 2026: alle mijlpalen en streefdoelen moesten zijn behaald.
30 september 2026: de laatste betalingsverzoeken moesten zijn ingediend.
31 december 2026: de Commissie moet alle betalingen hebben gedaan. Niet-gebruikte toewijzingen vervallen daarna.

Het ontwerp voor RRF-projecten werd in 2021–2024 ingekocht. De staart in 2026 bestaat vooral uit directievoering, afronding en oplevering. Nieuw ontwerpwerk in Italië, Spanje en Portugal hangt nu af van nationale begrotingen, cohesiefondsen en woningbouwprogramma's.

De grote nieuwe bron is Duitsland. Het Speciaal Fonds Infrastructuur en Klimaatneutraliteit van € 500 miljard werd in oktober 2025 vastgesteld, geldt met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2025 en wordt over 12 jaar besteed. € 100 miljard gaat naar de deelstaten en gemeenten, € 100 miljard naar het Klimaat- en Transformatiefonds en € 300 miljard naar de federale overheid. Subsidiabele terreinen zijn onder meer scholen, kinderopvang, onderzoek en klimaatbescherming. Er is een kanttekening: het instituut Difu, geciteerd door competitionline, verwacht dat de gewone gemeentelijke investeringen met ongeveer € 15 miljard dalen en daarna rond € 30 miljard stabiliseren. Geld uit het speciale fonds kan dus deels begrotingen vervangen in plaats van er iets aan toe te voegen.

Ontwerpwedstrijden en concurrentiedruk

Wedstrijden worden zeldzamer, vooral voor kleine projecten:

Duitsland: 232 wedstrijden in 2025 (RPW-procedures), ongeveer een kwart minder dan in 2024. Ze waren goed voor 1,3% van de aanbestedingen voor planningsdiensten (1,7% in 2024). In 2013 was ruwweg één op de tien aanbestedingen een wedstrijd (competitionline).
Frankrijk: lokale overheden mogen vanaf februari 2026 wedstrijden onder € 300.000 overslaan.
Portugal: 44 ontwerpwedstrijden op 2.272 procedures in twee jaar (Ordem dos Arquitectos).

Waar wel wedstrijden worden gehouden, is het veld druk. De Vlaamse Open Oproep trok in 2026 ongeveer 43 kandidaturen per project. De ACE Sector Study (april 2025) telt ongeveer 580.000 architecten in Europa, en bijna 70% van de bureaus is een eenmanszaak. Buitenlandse deelnemers vergroten hun kansen meestal door samen te werken met een lokaal bureau.

Rekenvoorbeeld: wat een wedstrijddeelname kost

Neem een procedure in twee fasen met ongeveer 11 kandidaturen per plek op de shortlist, zoals in Vlaanderen. Stel dat fase één (portfolio en teamkandidatuur) 40 uur kost en de fase na selectie 300 uur. Tegen € 80 per uur kopen ruwweg 11 kandidaturen (ongeveer € 35.000) één plek op de shortlist. Met vier teams per shortlist hebt u ongeveer vier shortlistplekken nodig per gewonnen opdracht. Dat is zo'n € 140.000 aan kandidaturen plus € 96.000 aan tijd in fase twee: ruwweg € 236.000 per verwachte winst, vóór de vaste vergoedingen voor geselecteerde teams. Dit zijn illustratieve aannames, geen Vlaamse data. Schrijf in waar uw referenties het sterkst zijn. De go/no-go-gids bevat een scoremodel.

Het mkb en de vorm van de vraag

De markt beweegt tegelijk in twee richtingen:

De regels worden vriendelijker voor kleine bureaus. Frankrijk heeft de omzeteisen begrensd, Duitsland heeft de bewijseisen verlaagd, en het EU-voorstel zou omzeteisen inperken en percelen stimuleren. De resolutie van het Parlement uit 2025 noemde starre referentie-eisen een drempel voor jongere bureaus.
De inkoop consolideert. In Italië vertegenwoordigden raamovereenkomsten in 2025 59,6% van de aanbestedingswaarde. Duitsland staat nu enkelvoudige opdrachten toe voor urgente infrastructuur uit het speciale fonds. Grote opdrachtgevers gebruiken meerjarige raamovereenkomsten voor woningbouw en renovatie.

Voor een bureau van 5–30 mensen is het antwoord meestal: aansluiten bij teams. Dat kan een combinatie zijn voor een perceel van een raamovereenkomst, of een ontwerprol binnen de inschrijving van een algemene aannemer. Zie penvoerder, combinatie of onderaanneming. Zoekt u een partner in een ander land, dan vindt u in de bureaugids geverifieerde bureaus per discipline en locatie.

Praktische gevolgen voor 2026–2027

Verschuif het accent naar renovatie. Bouw drie tot vijf referenties op in energierenovatie, herbestemming van erfgoed en werken in gebruikte gebouwen. De doelen van de EPBD voor 2030 en 2033 laten die vraag blijven groeien.
Wees klaar voor levenscycluskoolstof. Vanaf 2028 moeten nieuwe gebouwen boven 1.000 m² hun levenscycluskoolstof openbaar maken, en moeten nieuwe overheidsgebouwen emissievrij zijn. Reken erop dat opdrachtgevers dit al eerder gaan beoordelen. Zorg voor een koolstofmethode, een benoemde tool en één uitgewerkte casestudy.
Volg het geld, niet de portalen van vorig jaar. Volg in Duitsland de programma's van deelstaten en gemeenten die uit het speciale fonds worden gefinancierd. Volg in Spanje de regionale woningbouwagentschappen onder het plan 2026–2030. Reken in Italië op minder maar grotere raamovereenkomsten.
Houd werk onder de drempel in de gaten via relaties. Met de Franse dienstendrempel van € 60.000 en de Duitse onderhandse gunning tot € 50.000 bereiken kleine opdrachten vaak nooit een portaal.
Schrijf als team in op raamovereenkomsten. Eén plek in een raamovereenkomst kan vier jaar nadere opdrachten betekenen. Mist u die, dan kunt u voor dezelfde periode buitenspel staan.
Prijs voor de markt waarin u zit. De Portugese honorariumcijfers laten zien dat contracten worden getekend tegen ongeveer twee derde van de basisprijs. Ken de lokale honorariumnormen; zie hoe u een honorariumvoorstel prijst.
Negeer de nieuwe verordening voorlopig. Volg haar, maar schrijf in onder de huidige regels.

Gebruik de feed met lopende aanbestedingen om te zien welke van deze trends zich voordoen in uw eigen landen en gebouwtypes.

Veelgemaakte fouten

Nationale totalen lezen als kansen. De 18.100 Duitse aanbestedingen gaan grotendeels over engineering en verkeer. Filter eerst op gebouwtype en honorariumomvang.
Ervan uitgaan dat er een wedstrijd komt. Onder € 300.000 bij Franse lokale overheden, en steeds vaker elders, is de standaard een aanbesteding die wordt beoordeeld op referenties en honorarium.
Achter de pijplijn van het herstelplan aanjagen. Het ontwerpwerk voor de RRF is voorbij. Projecten die in 2026 nog worden afgerond, gaan over uitvoering en afsluiting.
Percelen binnen raamovereenkomsten over het hoofd zien. De totale waarde verbergt winbare percelen per regio of gebouwtype.
Duurzaamheid behandelen als één alinea. In 2026 beoordelen veel opdrachtgevers koolstof, energie en circulariteit op bewijs, niet op intenties.
Uw strategie bouwen rond het EU-voorstel. Twee jaar na vaststelling is nog ver weg.

Checklist

Noteer de drempelwaarden voor 2026–2027: € 140.000 / € 216.000 / € 5.404.000 (exclusief btw)
Controleer de nationale regels voor elk doelland (Frankrijk: vrijstelling van de wedstrijdplicht onder € 300.000 voor lokale opdrachtgevers; Frankrijk: vrijstelling voor diensten tot € 60.000; Duitsland: federale onderhandse gunning tot € 50.000)
Stel zoekopdrachten in op de CPV-familie 71200000 en op de soort aankondiging voor ontwerpwedstrijden
Lees bij aankondigingen van raamovereenkomsten de waarden per perceel, niet alleen de totale waarde
Maak een lijst van 3–5 renovatie- of verduurzamingsreferenties met energieresultaten
Bereid een methode voor levenscycluskoolstof voor, met één uitgewerkt voorbeeld
Breng in kaart wie het Duitse speciale fonds in uw regio besteedt (deelstaten, gemeenten)
Breng de regionale woningbouwagentschappen onder het Spaanse plan 2026–2030 in kaart, of het lokale equivalent
Kies twee of drie partnerbureaus voor inschrijvingen op raamovereenkomsten en als combinatie
Toets omzet en verzekering aan de nieuwe plafonds (Frankrijk: 1,5× de opdrachtwaarde)
Bekijk de lokale honorariumnormen voordat u prijst (bijv. Portugal: contracten op ongeveer 65% van de basisprijs)
Volg de Europese Public Procurement Act door Parlement en Raad; verander nog niets

Veelgestelde vragen

Wat zijn de Europese aanbestedingsdrempels voor architectendiensten in 2026?

Van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2027 moeten ontwerpdiensten Europees worden aanbesteed boven € 140.000 voor de centrale overheid en boven € 216.000 voor andere aanbestedende diensten, exclusief btw. De drempel voor werken is € 5.404.000. Ontwerpwedstrijden volgen de drempelwaarden voor diensten, waarbij prijzen, vergoedingen en de verwachte vervolgopdracht meetellen.

Groeit of krimpt de Europese markt voor architectuuraanbestedingen in 2026?

Het beeld is gemengd. Duitsland telde in 2025 ongeveer 18.100 publieke aanbestedingen voor planningsdiensten, zo'n 5% minder dan in 2024. Italië steeg in 2025 met 47,1% in waarde, geholpen door de laatste golf werk uit het herstelplan, die in 2026 afloopt. Renovatie, hoger onderwijs en betaalbare woningen groeien, terwijl stedenbouw en kinderopvang in Duitsland daalden.

Wat is de Europese Public Procurement Act en wanneer gaat die gelden?

Het is een voorstel van de Commissie van 9 september 2026 (COM(2026) 590) om de richtlijnen van 2014 te vervangen door één verordening. Die zou de beste prijs-kwaliteitverhouding tot algemene regel maken, omzeteisen inperken en eenmalig digitaal bewijs invoeren. Het voorstel moet nog door Parlement en Raad worden vastgesteld en zou twee jaar daarna gelden, dus bij een realistisch tijdpad niet vóór ongeveer 2029.

Verdwijnen ontwerpwedstrijden?

Ze worden zeldzamer voor kleine projecten. Duitsland hield in 2025 232 wedstrijden, ongeveer 1,3% van de aanbestedingen voor planningsdiensten. Sinds februari 2026 mogen Franse lokale overheden ze overslaan voor ontwerpopdrachten onder € 300.000 exclusief btw. Voor grotere en beeldbepalende overheidsgebouwen blijven ze de norm, net als in Zwitserland en Vlaanderen.

Wat gebeurt er met architectuurwerk als NextGenerationEU afloopt?

Alle mijlpalen van het herstelplan moesten uiterlijk 31 augustus 2026 zijn behaald, en de betalingen stoppen op 31 december 2026. Het ontwerp voor die projecten werd grotendeels tussen 2021 en 2024 ingekocht, dus het effect is minder nieuwe ontwerpaankondigingen in Italië, Spanje en Portugal. Nationale programma's nemen het over, zoals het Duitse speciale fonds van € 500 miljard en het Spaanse woningplan van € 7 miljard.

Op welke duurzaamheidseisen in aanbestedingen moet ik me voorbereiden?

Bereid u onder de herziene EPBD voor op emissievrije eisen voor nieuwe overheidsgebouwen vanaf 2028 en op openbaarmaking van levenscycluskoolstof voor nieuwe gebouwen boven 1.000 m² vanaf 2028. De renovatiedoelen voor de slechtst presterende niet-residentiële gebouwen (16% in 2030, 26% in 2033) zullen verduurzamingsaanbestedingen aanjagen. Reken erop dat opdrachtgevers energiemodellering, gebonden koolstof en circulariteit op bewijs beoordelen.

Kan een klein bureau in deze markt nog publieke opdrachten winnen?

Ja, maar meestal via teams en gerichte inschrijvingen. De regels worden soepeler voor kleine bureaus: Frankrijk begrenst omzeteisen op 1,5 keer de opdrachtwaarde en Duitsland beperkt bewijsstukken tot waarschijnlijke winnaars. Maar de inkoop consolideert in raamovereenkomsten. Kies gebouwtypes waarin uw referenties sterk zijn en sluit aan bij combinaties voor percelen van raamovereenkomsten.